සු මාතාව අගයමු ථෙරවාදීන් සුරකිමු

බුරුමය ථෙරවාදී බෞද්ධ රටකි. ඈත අතීතයේ සිටම බුරුමයත් ලංකාවත් අතර ආගමික සබඳතා මෙන්ම රාජතාන්ත‍්‍රික සබඳතා ද පැවතිණ. භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙන්ම වෙළෙඳ ප‍්‍රධානීහු ද මෙම සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමට මූලික වූහ. ලංකාවේ මෙන්ම බුරුමයේද ථෙරවාදී බුදු දහම පිහිටුවන ලද්දේ භාරතයේ ධර්මාශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ (ක‍්‍රි.පූ. 268 – 233) මූලිකත්වයෙන් පාඨලීපුත්ත නගරයෙන් පිටත්ව ගිය ධර්මතයන් වහන්සේලා විසිනි. සෝණ හා උත්තර දෙදෙනා වහන්සේගේ් නායකත්වයෙන් යුත් ධර්ම දූතයින් ස්වර්ණ භූමියට වැඩම කළ බව වංශ කථාවල සඳහන් වෙයි. මේ ස්වර්ණභූමිය යනු බුරුමයයි.

 ලංකාව හා බුරුමය යන බෞද්ධ රටවල් දෙකේ ආගමික හා සංස්කෘතික සබඳතා තහවුරු කර ගැනීමට අනුරාධපුර මහා විහාරය ප‍්‍රධානත්වය ගෙන ඇත. රුවන්වැලි මහා සෑයේ මුල්ගල් තැබීමේ උත්සවයට සහභාගි වූ නියෝජිත පිරිස පිළිබඳ විස්තරයේ සූරිය ගුප්ත තෙරුන් පැමිණියේ බුරුමයෙනි. දුටුගැමුණු රජතුමාගේ යුද සටන් හා විහාරමහා දේවිය පිළිබඳ පුවත් බුරුමයේ පේගු හා මණ්ඩලේ වැනි නගරවල පිහිටි පුරාණ විහාරස්ථානවල බිතුසිතුවම් අතර දක්නට ලැබේ. ඒ අනුව ක‍්‍රි. පූ. දෙවන සියවස වන විට බුරුම වැසියන් ශ‍්‍රී ලංකාව ගැන දැනගෙන සිටින්නට ඇති බව මෙයින් අනුමාන කළ හැකිය. බුද්ධඝෝෂ තෙරුන් ලංකාවට පැමිණ අටුවා කරණය කොට ඒවා බුරුම අකුරෙන් ලියා බුරුමයට රැුගෙන ගිය කතාවක් ද බුරුම ජනප‍්‍රවාදවලින් කියවේ. බුරුමය රාමඤ්ඤ දේශය ලෙස ද හඳුන්වනු ලබයි.

පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු දවස ලංකාවේ උපසම්පදා භික්ෂුන්ගේ ඌනතාවයක් දක්නට ලැබුණු බැවින් රාමඤ්ඤ දේශයෙන් පැමිණි නන්දිවක්ක තෙරුන්ගේ ප‍්‍රධානත්වයෙන් පේරාදෙණියේ ගැටඹේ තොටෙහි ඉදිකළ උදකුක්ඛෙප සීමාවේදී උපසම්පදා විනය කර්මයක් කරන ලදී. ඉන් වසර 100 කට පසුව දෙවන විමලධර්මසූරිය රජු දවස නැවතත් බුරුමයේ රක්ඛංග දේශයෙන් භික්ෂූන් වැඩමවා ගැටඹේ තොටෙහිදී 33 නමක් උපසම්පදා කළ බවත් 120 ක් සාමණේර බවට පත් කළ බවත් සඳහන් වේ. වැලිවිට අසරණ සරණ සරණංකර හිමියන් පැවිද්ද ලබා ගත්තේ ද බුරුමයේ රක්ඛංග උපසම්පදාවෙන් උපසම්පත්තිය ලබා ගත් සූරියගොඩ කිත්සිරිමෙවන් රාජසුන්දර තෙරුන්ගෙනි.

වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජයන් වහන්සේ අපවත් වී දශක දෙකක් පමණ ගතවෙද්දී පහතරට විසූ වැලිතර අඹගහපිටියේ ඤාණවිමලතිස්ස සාමණේරයන් ප‍්‍රධාන පිරිස දහඅටවන ශතවර්ෂය අගභාගයේදී උතුරු බුරුමයේ අමරපුර රාජධානියේ භික්ෂූ සංඝයා සමග සබඳතා ඇතිකර ගන්නා ලදී. මේ සම්බන්ධය නිසා ශ‍්‍රී ලංකාවේ වර්තමානය දක්වා පවතින අමරපුර නිකාය බිහිවිය. ඤාණවිමලතිස්ස සාමණේරයන්ගේ් උපසම්පදාව සඳහා සියලූ අනුග‍්‍රහය සලසන ලද්දේ එවකට බුරුමයේ සංඝරාජ ධුරය දැරූ ඤාණාභිවංස ධම්ම සේනාපති රාජාධිරාජ ගුරු තෙරුන්වහන්සේ විසිනි. 

පසු කලෙක (1864* දී පිහිටුවන ලද රාමඤ්ඤ නිකාය ආරම්භ වූයේ අඹගහවත්තේ සරණංකර (පසුව අඹගහවත්තේ ඉන්ද්‍රා සභවරඤාණ සාමි* තෙරුන් ක‍්‍රි.ව. 1860 දී උතුරු බුරුමයට ගොස් මණ්ඩලය නගරයේදී එවකට සංඝරාජයාණන් වහන්සේගෙන් උපසම්පදාව ලබා යළි දකුණු බුරුමයේ රාමඤ්ඤ දේශයේ කල්‍යාණි සීමාවෙන් පුනශික්ෂාවද ලබාගෙන ලංකාවට පැමිණීමෙන් අනතුරුවය. 2500 බුද්ධ ජයන්තිය නිමිති කොට ගෙන හය වන මහා ත‍්‍රිපිටක ධර්ම සංගායනාව වසර හතරක් තිස්සේ පවත්වන ලද්දේ බුරුමයේ ය. මෙම සංගායනාව සඳහා ලංකාවෙන් වැඩම වූ බලංගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය මහනාහිමි, පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත නාහිමි, ධර්මධර තෙරුවරු දෙනමට අග්ගමහා පණ්ඩිත යන ගරු නාමය ද ප‍්‍රදානය කරන ලද්දේ සංගීතිකාරක බුරුම යතිවරුන් විසිනි.

මේ අතීතය යළි සිහි කළයුත්තේ මන්ද? මෙරට සිංහල බෞද්ධයින් සැමවිටම බුරුම ථෙරවාදීන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතු නිසාය. බුරුමය හා අප අතර දැඩි බැඳීමක් ඇත්තේ බුදු දහම නිසාය. 2017 අගෝස්තුවේදී රෝහින්ග්‍යා ජනයා බංග්ලාදේශයට පලා යන විට ලෝකයම බුරුම බෞද්ධයින්ට නිග‍්‍රහ කරන්නට විය. බෞද්ධයන් අතින් මුස්ලිම් රෝහින්ග්‍යාවරුන්ට අකටයුතුකම් කෙරෙන බව වහාබ්වාදය පතුරන කටාර් රජයේ රූපවාහිනි සේවය වන අල් ජසීරාව ලොව පුරා ප‍්‍රචාරය කළ බව අපි එදා දුටුවෙමු. එහෙත් 2017 දීත් දිවයින පුවත්පතට ”බුරුම ථෙරවාදීන් සුරකිමු!” නමින් ලිපියක් ලියමින් අප ප‍්‍රකාශ කළේ කුමක්ද? බුරුම ථෙරවාදීන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සිංහල බෞද්ධයාගේ යුතුකම වන බවයි.

පසුගිය 11 වැනිදා බුරුම නායිකාව එනම් මියන්මාර් පාලනයේ නිල නොවන එහෙත් සැබෑ පාලිකාව වන අවුං සාන් සූචී ”හේග්” නගරයේ යුක්තිය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අධිකරණය :ෂක්‍න්‍* ඉදිරියේ පෙනී සිටියාය. එහිදී ඇය ප‍්‍රකාශ කළේ බුරුම හමුදාව කිසිම විටක මහා ජන ඝාතනයක් නොකළ බවය. පුරා වසර 15ක් තමාව නිවාස අඩස්සියේ තබාගෙන සිටි බුරුම හමුදාවේ නිර්දෝෂී භාවය වෙනුවෙන් අවුං සාන් සූචී පෙනී සිටියේ මන්ද? තම මව්බිම බේරා ගැනීමටය. බුරුමය විශේෂයෙන් ථෙරවාදීන් ගලවා ගැනීම සඳහාය. යුක්තිය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අධිකරණය විනිසුරුවන් 17 දෙනා ඉදිරියේ තනිව සිටගනිමින් පැවසුවේ කුමක්ද? 2017 දී ලක්ෂ 07ක පිරිසක් රකීන් ප‍්‍රාන්තයේ සිට බංග්ලාදේශයට පලා ගියා මිස එතැන සිතාමතා සැලැසුම් කරන ලද මහා පරිමාණයේ වාර්ගික ශුද්ධයක් අරමුණු කරගත් යුද මෙහෙයුමක් කිසි විටකත් සිදු නොවුණු බවයි. පසුගිය නොවැම්බර් මාසයේ එරට පාර්ලිමේන්තුවේදී විශේෂ ප‍්‍රකාශයක් කළ අවුං සාන් සුචී හේග් අධිකරණයේ දී තමා පෞද්ගලිකවම තම රට වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බව සඳහන් කළාය.

මුල්පෙළේ ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන් කණ්ඩායමක් ද සමඟ මියන්මාරයේ විදේශ ඇමැතිවරිය ලෙස ඇය යුද අපරාධ චෝදනා ප‍්‍රතික්ෂේප කළා පමණක් නොව මේ පැමිණිල්ල ප‍්‍රතික්ෂේප කළ යුතු බවද අධිකරණය හමුවේ ප‍්‍රකාශ කළාය. බුරුමයට ඇති විශාලතම අභියෝගය වන්නේ අවිශ්වාසය හා බිය, අගතිය සහ වෛරයේ මූලයන් ආමන්ත‍්‍රණය කිරීම බව ඇය මෙහිදී අවධාරණය කර තිබේ. රටේ නිලනොවන නායිකාව වුවත් හමුදාව ඇගේ පාලනය යටතට පත් නොවෙයි. බුරුමයේ සිවිල් ආණ්ඩුවටත් වඩා හමුදාව බලවත්ය. බටහිරට අවශ්‍ය වන්නේ බුරුම හමුදාව දුර්වල කිරීමටය. නමුත් මේ උගුලේ හිර වුවහොත් රටම අරාජික වන බව අවුං සාන් සූචී දනී. 

නොබෙල් සාම ත්‍යාගලාභිනියක් වන ඇය බුරුම හමුදාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට පැමිණීම ජාත්‍යන්තර මාධ්‍යවලට ඉවසා ගත නොහැක. ඔවුහු පසුගිය සතිය පුරාම මේ නායිකාවට නිග‍්‍රහ කළහ. මේ බෞද්ධ නායිකාව වැරදිකරුවකු ලෙස හුවා දැක්වීමට විදෙස් මාධ්‍ය දැඩි උත්සාහයක නිරතව සිටින අතර ජාත්‍යන්තරයේදී දැන් ඇයට අඩු සැලකීමක් ලැබෙන බව පවසමින් අවඥාවට ලක්කරන ආකාරය ද දැකිය හැකි විය. නමුත් අවුං සාන් සූචී උපන් බිම පාවා දුන්නේ නැත. එම නිසාම පසුගිය 14 වැනිදා මේ නායිකාව යළි සියරට බලා පැමිණි විට දහස් ගණන් බුරුම වැසියෝ නැපිටෝ ගුවන්තොටුපළ අවට රැුස්ව සිටියේ සිය අවංක උපහාරය දැක්වීම පිණිසය. ඇය දැන් ජාතික වීරවරියකි. රොයිටර් පුවත්සේවය සමග අදහස් දැක්වූබුරුම ගොවියකු වන කින් මොන්ග් සුවේ ප‍්‍රකාශ කර සිටියේ ”අපේ නායිකාව සු මාතාව හේග් නුවර අධිකරණයට ගියේ රට වෙනුවෙන් මේ චෝදනා ගොනු කරලා තිබුණේ හමුදාවට එරෙහිව, නමුත් ඇය රටේ නායිකාව ලෙස සියලූ වගකීම අරගෙන චෝදනාවලට පිළිතුරු දෙන්න ගියා. ඒක විශේෂයි” යනුවෙනි.

‘හේග්’ ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ ලියකියවිලිවලට අනුව, රෝහින්ග්‍යා ජනයාට එරෙහිව ”සිතාමතා සැලැසුම් කරන ලද මහා පරිමාණයේ වාර්ගික ශුද්ධයක් අරමුණු කරගත් යුද මෙහෙයුමක්” 2016 වසරේ ඔක්තෝබර් මාසයේ ආරම්භ කොට, 2017 අගෝස්තු මාසයේ එය එහි උච්ඡු තත්ත්වයට ගෙන ආ බවට බුරුම යුද හමුදාවට චෝදනා එල්ල කර තිබිණි. බුරුමයට එරෙහිව යුක්තිය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අධිකරණයට පැමිණිලි කර තිබුණේ ‘ගැම්බියාව’ විසිනි. ගැම්බියාව බටහිර අප‍්‍රිකානු කලාපයේ පිහිටි මුස්ලිම් සමාජ බහුතරයක් සහිත කුඩා රාජ්‍යයකි. යුක්තිය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර අධිකරණයට තම තීන්දුව බලාත්මක කිරීමට ක‍්‍රමයක් නැතත්, එම තීන්දුව මගින් වැරදිකරු යයි ප‍්‍රකාශ කෙරුණොත් බුරුමයට විශාල ආර්ථික හානියකට මෙන්ම අපකීර්තියකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇත. බුරුම ථෙරවාදීන්ට එරෙහිව බටහිර කුමන්ත‍්‍රණය ඇරඹුණේ අද ඊයේ නම් නොවේ.

එදා 2013 දී අශ්වින් විරාතු හිමියන් බෞද්ධ බින් ලාඩන් ලෙස හඳුන්වමින් ටයිම් සඟරාවට ලිපියක් ලියා පළ කරනු ලැබුවේ හැනා බීච් මාධ්‍යවේදිනිය විසිනි. ඇය නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ දකුණු හා නැගෙනහිර ආසියා කලාපයේ ප‍්‍රධානියාය. එදා ටයිම් සඟරාවේ මුල් පිටුව සැරසුනේ ද විරාතු හිමියන්ගේ සේයාරුවකිනි. ‘බෞද්ධ ත‍්‍රස්තවාදයේ මුහුණුවර’ :ඔයැ ත්‍්ජැ දෙ ඊමාායසිඑ ඔැරරදර* යන මාතෘකාවෙන් පළ වුණු ලිපිය හරහා විරාතු හිමියන්ට බරපතල නිග‍්‍රහයක් සිදුවිය. එය විරාතු හිමියන්ට පමණක් නොව පොදුවේ බෞද්ධයින්ටම එල්ල වූ ප‍්‍රහාරයක් විය. මීට වසර හයකට පෙර හැනා බීච් විරාතු හිමියන් ගැන ලියූ ලිපියේ කොටසක් මෙලෙස උපුටා දක්වමි.

”ඒ මුහුණේ පිළිමයක මෙන් ශාන්ත පෙනුමකි. ‘බුරුමයේ බින් ලාඩන්’ ලෙස හැඳින්වෙන බෞද්ධ භික්ෂුව දේශනාව අරඹයි. ඉදිරිපස සිය ගණනක් බැතිමතුන් සිටියේ දෙඅත් එකට තබාගෙනය. ඔවුන්ගේ ඇලෙනසුලූ පිට දිගේ දහඩිය ගලා යයි. සංඥාවකට අනුව ඔවුහු බර්ගන්ඩි සිවුරක් හැඳි මිනිසා සමග තාලයට ගායනා කරති. රැුංගුන් අගනුවරට පසුව බුරුමයේ දෙවැනි විශාල නගරය වන මණ්ඩලේ හි පිහිටි මේ පුදබිමේ උණුසුම් අහස ඒ මන්ත‍්‍රවලින් පිරී යයි. පෙනෙන ආකාරයට එය සාමකාමී දසුනකි. එහෙත් විරාතුගේ හඬෙහි ද්වේශය අඩංගුය. සංසුන්ව සිටිය යුතු කාලයක් නෙවෙයි මේක, භික්ෂුව දේශනා කරයි. බෞද්ධයන් බහුතරයක් වසන රටක සුළුතර මුස්ලිම්වරුන්ට එරෙහි වෛරී අදහස් සහිත එම දේශනයට වැය කෙරෙන කාලය මිනිත්තු 90කි. උදා වෙලා තිබෙන්නෙ නැගිටිය යුතු කාලයයි. ඔබේ ලේ උණුසුම් කළ යුතු කාලයයි. (උපුටා ගැනීම අවසන්.)

හැනා බීච් මීට මාස කිහිපයකට පෙර ‘ශ‍්‍රී ලංකාව හා බුරුමය: බෞද්ධ යුදකාමිත්වයක් මතුව තිබේද…’ යනුවෙන් ලිපියක් ලියමින් උත්සහ කළේ කුමකටද? ථෙරවාදීන්ට පහර දීමටය. එය දැන් හේග් නුවරටත් ගොස් තිබේ. සිරියාවේ ඉරාකයේ මෙන්ම ඇෆ්ගනිස්තානයේ ද මහා ජන ඝාතන සිදුවිය. ඒවාට එරෙහිව ගැම්බියාව හේග් අධිකරණයට පැමිණිලි කරන්නට ගියේ නැත. නමුත් බුරුමයේ ප‍්‍රශ්නය සැමට මහා විපතක් ලෙස පෙනෙන්නේ මන්ද? මේ බෞද්ධ රාජ්‍ය උගුලේ හිර කිරීම සඳහාය. එහෙත් රකීන් ප‍්‍රාන්තයේ සිදු වූ මුස්ලිම් අන්තවාදී ප‍්‍රහාර ගැන ලෝකය නිහඬය. 

චෙච්නියාවේ සිට පැමිණි මුස්ලිම් අන්තවාදීන්ද රෝහින්ග්‍යා කැරලිකාරීන් පිටුපස සිටින බව නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ මීට කලකට වාර්තා කර තිබිණි. කෙසේ නමුත් මේ බෞද්ධ දේශය සුරැුකීම වෙනුවෙන් ථෙරවාදී බෞද්ධ ලෝකයම එකතු විය යුතු බව අවධාරණය කරමි. විශේෂයෙන්ම සිංහල බෞද්ධයින් මේ ගැන අවදියෙන් සිටීම වැදගත්ය. එකොළොස් වන සියවසේදී අනුරුද්ධ හෙවත් අනෝරථ රජු බුරුමයේ බෞද්ධ රාජ්‍යයක් ගොඩනැඟීය. බුරුම රාජ්‍යය එක්සේසත් කළ රජු ඔහුය. අනෝරථ රජුට සමකාලීනව ලංකාව පාලනය කළේ පළමු වන විජයබාහු රජතුමාය. එතුමා හා බුරුම රජු හා පැවැති සබඳතා නිසා දෙරටේ ආගමික දියුණුව ඇතිවිය. මේ අතීතය අප අමතක කළ යුතු නැත.

චතුර පමුණුව